Αποκόρωνας

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Ο Αποκόρωνας είναι μια από τις πέντε επαρχίες του νομού Χανίων, στο βορειοανατολικό του τμήμα. Στην αρχαιότητα δεν αναφέρεται καθόλου η λέξη Αποκόρωνας, εκτός από τις ονομασίες πόλεων, μέσα στο χώρο της επαρχίας.

Στους Βυζαντινούς χρόνους γίνεται λόγος για το όνομα της περιφέρειας σαν τόπου. Σαν επαρχία αναφέρεται, τυην περίοδο της υποταγής της Κρήτης, στους Ενετούς, χωρίς όμως να γνωρίζουμε τα τότε όρια της επαρχίας. Σαν τοπωνύμιο, μνημονεύεται στη συνθήκη μεταξύ του στρατηγού του Βυζαντίου Βατάτζη και του δούκα της Κρήτης Ιουστινιάνη το 1236 αλλά αναφέρεται σαν "Απικόννα".

kalyvesapokΤο χωριό Καλύβες στον Αποκόρωνα

Υπήρξαν και οι ονομασίες Bicorna και Bicorno σε κάποιες περιόδους, ενώ ο περιηγητής Ρ. Πάσλεϋ (Travels in Crete, vol. I σελ. 62 ) και ο Ν. Σταυράκης (στατιστική - σελ. 74) πιστεύουν ότι υπήρξε αρχαία πόλη, με το όνομα Ιπποκορώνιον, που την σχετίζουν με το σημερινό χωριό του Αποκόρωνα Νίππος.

Ο Στράβων (Ι, 472) αναφέρει το τοπωνύμιο: Ιπποκόρωνά Τε της Αδραμυττηνής και Ιπποκορώνιον εν Κρήτη. Άλλοι πιστεύουν ότι είναι όνομα πόλης, που ήταν δύο μίλια νοτιοδυτικά του Νέου χωριού Αποκορώνου, πάνω στο λόφο του Αγ. Μάμα, όπου σωζόταν αρχαία κομμάτια από μάρμαρο ή ανατολικά των Καλυβών, όπου ήταν το φρούριο του Αποκορώνου.

Ο Cornelious αναφέρει: Hippocoronion sive Tanus hodie Castrum Apricornium. Άρα το Ιπποκορώνιον λεγόταν και Τάνος, πόλη της Κρήτης, (κάτοικος Τανίτης), ως αναφέρεται σε νομίσματα και ήταν κοντά στην Κυδωνία. Το Ιπποκορώνιον κατά τον Cornelius ήταν στη θέση του βενετικού φρουρίου Bicorna που βρισκόταν στον παραθαλάσσιο λόφο, ανατολικά των Καλυβών.

Ο Στ. Ξανθουδίδης (Επαρχίες και πόλεις της Κρήτης ΕΒΣ, ετ. Γ, σελ. 56) δεν αποκλείει την ετυμολογία από το Ιπποκορώνιον, στηριζόμενος όμως στο χωρίο του Στέφ. Βυζαντίου, που αναφέρει πως υπάρχει τόπος στην Κρήτη με το όνομα Κόριον που πιθανόν να εννοεί τη σημερινή Λίμνη Κουρνά και ιερό Ιπποκόριον, από το οποίο θα προήλθε το Ιπποκορώνιον. Ο Κ. Δουνάκης ( ιστορία της επ. Αποκορώνου, τεύχος 171 σελ. 242) υποστηρίζει πως υπήρξε αρχαία πόλη, με το όνομα τα Ιπποκόρωνα, που βρισκόταν στη θέση που κτίστηκε αργότερα η πόλη Απτέρα.

Πιστεύεται επίσης ότι προήλθε από τις λέξεις από και κορώνα, επειδή η επαρχία ήταν ιδιαίτερη κτήση του στέμματος, των Βυζαντινών αυτοκρατόρων. Υπάρχουν στοιχεία, που αποδεικνύουν, ότι στον Αποκόρωνα, υπήρξε ανθρώπινη παρουσία, από τη νεολιθική εποχή, δηλ. 8-6.000 χρόνια π.Χ., όπως στο Μελιδόνι που έχουν εντοπισθεί αρχαιολογικά λείψανα και μεταξύ Σαμωνά και Στύλου που βρέθηκε οικισμός, της ίδιας εποχής. Κάτω από τα Άπτερα βρέθηκαν υστερομινωικοί τάφοι, με πολλά αγγεία, κοντά στον Στύλο ένας μεγαλοπρεπής θολωτός τάφος, τα ερείπια ενός κεραμικού κλιβάνου και άλλα λείψανα της ίδιας εποχής και κοντά στο χωριό Φυλακή ένας θολωτός τάφος και άλλα αξιόλογα ευρήματα πάλι της ίδιας εποχής. Αξίζει ν' αναφέρουμε κάποιες παλιές πόλεις, καθώς και νεώτερες κωμοπόλεις και χωριά.

ΑΛΜΥΡΙΔΑ Γραφικό παραθαλάσσιο χωριό με ολοκάθαρη παραλία. Στην αρχή του χωριού υπάρχουν ερείπια εκκλησίας βασιλικού ρυθμού του 11ου μ.Χ. αιώνα και καλοδιατηρημένο ψηφιδωτό δάπεδο. Στην Αλμυρία έγινε η τελευταία μάχη με τους Τούρκους κατακτητές το 1896. Στον κόλπο της Αλμυρίδας βρίσκεται το νησάκι "ΚΑΡΓΑ", που έχει αρχαία τείχη από τους Φοίνικες και Γαλαρίες που φτιάχτηκαν κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. η ΚΑΡΓΑ είναι ένας φυσικός βιότοπος για πολλά είδη πουλιών.

ΑΜΦΙΜΑΛΛΑ Aρχαία πόλη, στο Ν.Δ. μέρος του κόλπου του Αλμυρού.

ΑΠΤΕΡΑ Ήταν μια από τις σημαντικότερες πόλεις-κράτη της Δυτ. Κρήτης. Το όνομά της προήλθε από το βασιλέα ιδρυτή της Απτέρα ή Πτέρα εξαιτίας του αγώνα που έγινε μεταξύ Μουσών και Σειρήνων, όπου νικήθηκαν οι Σειρήνες και πέταξαν τα φτερά τους, έγιναν άπτεραι και λευκαί, έπεσαν στη θάλασσα και έτσι δημιουργήθηκαν τα νησιά Λευκαί στον κόλπο της Σούδας. Από την αρχαία πόλη, που ιδρύθηκε τον 7ο π.Χ. αιώνα και κατοικήθηκε ως τα βυζαντινά χρόνια, σώζονται σημαντικά ερείπια, όπως ο περίβολος των τειχών με μεγάλες πολυγωνικές πέτρες, μικρό θέατρο, (διακρίνεται το κοίλο, η ορχήστρα και υπολείμματα εδρών), μεγάλες εντυπωσιακές θολωτές δεξαμενές, μια πολύ καλά διατηρημένη μάλιστα, που χωρίζεται σε τρία διαμερίσματα. Επίσης μικρός ναός των αρχών του 1ου π.Χ. αιώνα, πιθανώς της Δήμητρας. Η Απτέρα ήταν πόλη ναυτική και εμπορική, είχε επίνεια την Κίσσαμο (κοντά στις Καλύβες) και τη Μινώα (κάτω από το χωριό Στέρνες Κυδωνίας). Υπήρξε αυτόνομη καθ' όλη την Ελληνική περίοδο (6ος-4ος π.Χ. αιώνας) και έκοψε πάρα πολλά νομίσματα. Έστειλε βοήθεια στους Σπαρτιάτες κατά τον Β' Μεσσηνιακό πόλεμο (668 π.Χ.) κατά δε τον εμφύλιο πόλεμο των Κρητικών πόλεων (220 π.Χ.) ήταν σύμμαχος της Κνωσσού. Κατόπιν μαζί με 30 κρητικές πόλεις συμμάχησε με τον βασιλέα της Περγάμου Ευμένη197-159 π.Χ.). Η Απτέρα υπήρχε και κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Στον ίδιο χώρο, υπάρχει η μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου της Πάτμου. Νότια της μονής έχει αποκαλυφθεί δάπεδο, Χριστιανικού ναού του 7ου ή 8ου μ. Χ. αιώνα και κάτω από αυτό χριστιανικοί τάφοι. Στο δυτ. Άκρο υπάρχει τούρκικο φρούριο, που έχει ανακαινισθεί, με πανοραμική θέα προς τον κόλπο της Σούδας. Κάτω από την αρχαία Απτέρα, υπάρχει άλλο Τούρκικο φρούριο, το οποίο κτίστηκε το 1872 από τον Ρεούφ Πασά, που το ονόμασε Ιτζεδίν. Σήμερα στα φρούρια αυτά, ο Δήμος Σούδας παρουσιάζει διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Στις Καλύβες, υπάρχει Βενετσιάνικο φρούριο, το Castel Appricorno ή Bicorna.

ΑΡΜΕΝΟΙ κτισμένοι σε κατάφυτο τοπίο με πλατάνια και πλούσιες πηγές, απ' τις οποίες υδρεύεται ένα μεγάλο μέρος της επαρχίας. Πρωτοκατοικήθηκε μετά το 961 μ. Χ. από Αρμένιους που υπηρετούσαν στο στρατό του Νικηφόρου Φωκά (ελευθέρωση της Κρήτης από τους Άραβες).

ΒΑΜΟΣ παραδοσιακή κωμόπολη, πρωτεύουσα της επαρχίας με πολλές δημόσιες υπηρεσίες. Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες ιστορικές πηγές, πρέπει να πρωτοκατοικήθηκε από Σαρακηνούς πειρατές, κατά τον 8ο μ. Χ. αιώνα. Υπήρξε η πρωτεύουσα του νομού Σφακίων, κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Νοτιανατολικά του Βάμου, στη περιοχή Καρύδι, υπάρχει το μοναστήρι, του Αγ. Γεωργίου και σώζονται η εκκλησία τα ερείπια των κελιών και το ελαιοτριβείο της μονής με τους θαυμάσιους θόλους.

ΒΡΥΣΕΣ Στο δρόμο προς Σφακιά, νέο χωριό, αναπτύχθηκε μετά το 1925. Διασχίζεται από τον Βρυσανό ποταμό και στα Α. του χωριού, υπάρχει αρχαία γέφυρα των ελληνορωμαϊκών χρόνων, η λεγόμενη Ελληνική Καμάρα.

ΓΑΒΑΛΟΧΩΡΙ παραδοσιακό χωριό , πήρε το όνομά του, απ' την αρχοντική Βυζαντινή οικογένεια των Γαβαλάδων, στον κλήρο της οποίας έπεσε το χωριό, όταν μοιράστηκε η Κρήτη στα 12 αρχοντόπουλα του Βυζαντίου το 1182. Σε απόσταση 500 μ. από το χωριό, διασώζονται αρκετά από τα ονομαστά Γαβαλιανά πηγάδια. Στο Γαβαλοχώρι λειτουργεί λαογραφικό μουσείο και υπάρχει γυναικείος συνεταιρισμός υφαντών και κεντημάτων.

ΕΜΠΡΟΣΝΕΡΟΣ Γραφικό χωριό περιτριγυρισμένο από δάσος βελανιδιών. Στην άκρη του χωριού βρίσκεται αναπαλαιωμένος ο πύργος του Αληδάκη, φοβερού γενίτσαρου, που σκότωσαν και έκαψαν τον πύργο του, το1774 οι Σφακιανοί επαναστάτες με τον αρχηγό τους Μανούσακα. ¨όμορφα χωριά στη γύρω περιοχή, είναι ο Κάστελος, το Πάτημα και η Φυλακή όπου υπάρχει ένας εντυπωσιακός τάφος, μινωικής εποχής, με μεγάλο διάδρομο και τετράγωνο θάλαμο, χτισμένος με τεράστιες πέτρες και πυραμοειδή χτιστή οροφή.

ΙΠΠΟΚΟΡΩΝΙΟΝ Aρχαία πόλη στη θέση που αργότερα κτίστηκαν τα' Άπτερα ή κοντά στις Καλύβες.

ΚΑΪΝΑ Βρίσκεται στη θέση του αρχαίου τοπωνυμίου Καινώ, Καϊνος ή Κάνος, όπου επίστευαν ότι γεννήθηκε η Βριτομάρτυς Δίκτυννα.

ΚΑΛΥΒΕΣ Οι Καλύβες βρίσκονται στην είσοδο του κόλπου της Σούδας, του μεγαλύτερου φυσικού κόλπου στην Μεσόγειο. Πιστεύεται ότι οφείλουν το όνομά τους στους Άραβες που εισέβαλαν στην περιοχή το 828μ.Χ. και έφτιαξαν "καλύβες" για να μείνουν. Οι Καλύβες είναι ένα παραδοσιακό χωριό περιτριγυρισμένο από εκτάσεις με ελαιώνες και αμπέλια, χτισμένο σε εξαιρετικά προνομιακή θέση ανάμεσα στο Κρητικό Πέλαγος και τα Λευκά Όρη που υψώνονται εντυπωσιακά στα νότια.

ΚΑΤΡΗ ή ΚΑΤΡΕΥΣ Aρχαία πόλη, όπως πιστεύεται, στη θέση Ελληνικά του Μπρόσνερου.

ΚΕΦΑΛΑΣ Β.Α. του Βάμου, χωριό με πλούσια παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Οφείλει το όνομά του στους Κεφαλάδες, τους αρχηγούς των εποίκων του Βυζαντίου, που έστειλε ο Αλ. Κομνηνός το1182 στη Κρήτη. Ο Ομπρόσγιαλος είναι μια πανέμορφη βραχώδης παραλία, μ' ένα γραφικό ταβερνάκι, στα Β.Δ. του Κεφαλά.

ΚΟΥΡΝΑΣ Ημιορεινό χωριό με θαυμάσια ομώνυμη λίμνη, μοναδική στη Κρήτη, περιτριγυρισμένη από ορεινούς όγκους. Το αρχαίο όνομα της λίμνης, ήταν Κορησία και λέγεται ότι υπήρχε ομώνυμη πόλη, (Κόριον) με ιερό της Κορησίας Αθηνάς.

ΠΛΑΚΑ Παραδοσιακό χωριό με παλιό καλοσυντηρημένο οικισμό, γραφικά στενάκια και βραχώδεις παραλίες με θαλάσσιες σπηλιές (νεροσπήλια) απείρου κάλλους. Συνολικά τα σπήλαια της περιοχής ανέρχονται σε 215.

ΥΔΡΑΜΙΑ Aρχαία πόλη, κοντά στο χωριό Δράμια, που χρησίμευε σαν επίνειο της Λάππας ( στην Αργυρούπολη Ρεθύμνου).

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

Ο Αποκόρωνας έχει έκταση 313 τ. χλμ. (98 πεδινά, 103 ημιορεινά, 112 ορεινά). Ο πληθυσμός του κατά την απογραφή του 2001 ήταν 12.623 κάτοικοι. Αποτελείται από 5 δήμους (Αρμένων 3.268 κάτοικοι, Βάμου 2864, Γεωργιούπολης 2.421, Κρυονερίδας 2.386, Φρε 1.100) και μία κοινότητα (Ασή Γωνιάς 582 ). Συνολικά τα πανέμορφα χωριά του είναι 75.

Σημαντική είναι η γεωγραφική θέση του Αποκόρωνα, αφού αποτελεί "γέφυρα" των Χανίων, με τους υπόλοιπους νομούς της Κρήτης. Στον Αποκόρωνα καταλήγει το νότιο μέρος της Σούδας και υπάρχει και ο κόλπος του Αλμυρού ή της Γεωργιούπολης. Υπάρχουν επίσης δύο ακρωτήρια της Σούδας και του Δρέπανου. Το κυριότερο ορεινό τμήμα του Απ. καλύπτεται από μέρος της οροσειράς των Λευκών Ορέων. Τον Απ. διασχίζουν οι ποταμοί Κοιλιάρης (Πυκνός στην αρχαιότητα), ο Ξυδιάς ή Ξυδές, ο Βρυσσανός ή Μπούτακας, ο Αλμυρός και ο Δέλφινας.

Στον Απoκόρωνα υπάρχουν και σπουδαία φαράγγια, όπως του Δίκταμου που ξεκινά από το Κατωχώρι Κεραμιών και καταλήγει κοντά στον Στύλο, του Αγ. Νικόλα-Κανάλι μεταξύ Ραμνής και Μαχαιρών και της Ασί Γωνιάς. Στον Απ. έχουν καταγραφεί 213 σπήλαια με ιστορική και περιβαλλοντική αξία.

Διαβάστηκε 2798 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων Βάμος »