Λεωφόρος Σούδας - Καλικάς

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Ο πανέµορφος κάποτε δρόμος που ένωνε τη Σούδα µε τα Χανιά, έχει τα τελευταία χρόνια υποβαθµιστεί και κακοποιηθεί τόσο, που προκαλεί θλίψη σ’ όσους τον θυµούνται από παλιά. Κάποτε ήταν το πρώτο καλωσόρισµα στους επισκέπτες της πόλης µας, ένα «πρελούδιο» αρχοντιάς και χάρης πριν μπει κανείς στην οδό Νεάρχου µε τα εντυπωσιακά νεοκλασικά. Ήταν και ο τελευταίος αποχαιρετισµός για όσους έφευγαν για τη Σούδα και τον Πειραιά και δηµιουργούσε µια προσµονή στους πιο πολλούς, πότε θα τον ξαναδιαβούν από την αντίθετη όµως κατεύθυνση…

soydΦωτογραφία του 1950 (καρτ ποστάλ) διακρίνονται και τα περιβόλια που βρίσκονταν δεξιά και αριστερά στο δρόµο. Χαρακτηριστική ήταν και η οδοντωτή διαµόρφωση του κρηπιδώµατος που σή-µερα δεν είναι ορατή.

Όσοι, λοιπόν, είχαν πολλά χρόνια να τον περάσουν, µε έκπληξη βλέπουν το αποτέλεσµα µιας χαοτικής ανάπτυξης, που χωρίς σχεδιασµό και πραγµατικές προοπτικές, άφησε να καταστραφεί στο µεγαλύτερο µέρος του το µοναδικό πράσινο «τούνελ» της Κρήτης. Αυτό βέβαια ισχύει και για όλο τον Χανιώτικο κάµπο, µια όχι και τόσο µεγάλη λωρίδα γης, που το βαθύ του πράσινο διέκοπταν τα εντυπωσιακά κτίσµατα των παλιών µετοχιών και επαύλεων και τώρα είναι γεµάτος µε αυθαίρετα, µάντρες και αποθήκες.

Σήµερα θα µιλήσουµε για το πλησιέστερα προς την πόλη τµήµα της λεωφόρου Σούδας. Με το ανατολικώτερο µέρος (Αγροκήπιο κ.λπ.) θα ασχοληθούµε σε άλλο δηµοσίευµα. Ο Καλικάς λοιπόν, δηλαδή ο παπουτσής, αφού καλίκι είναι το παπούτσι, είναι µια γειτονιά στα νότια όρια της πόλης, όπου επί Τουρκοκρατίας υπήρχε ένας µικρός τεκές που ανήκε στο τάγµα των Μπεκτασήδων. Νοµίζω ότι το κτίσµα που τον φιλοξενούσε υπάρχει ακόµη (είναι σπίτι). Λίγο δυτικότερα υπάρχει ακόµη στην αρχική του µορφή, ο µικρός ναός των Αγίων Αποστόλων, µε τη χαρακτηριστική µορφή των µονόχωρων ναών της Κρητικής υπαίθρου στην όψιµη βενετοκρατία.

soyd2Φωτογραφία την ίδια περιοχή γύρω στα 1900, µε τους αθανάτους να αποτελούν χαρακτηριστικό του κρητικού τοπίου της εποχής.

Στην περιοχή υπήρχαν διάφορα µικρότερα ή µεγαλύτερα τούρκικα µετόχια και σήµερα σώζεται ακόµα το εντυπωσιακό θύρωµα της αυλόπορτας στο πρώην Μετόχι Χαλικούτη (σήµερα ιδιοκτησία της οικογένειας Σαµαρτζή, µικρασιατικής καταγωγής) ανατολικά του Καλικά.

Από τον Καλικά ξεκινά και ο δρόµος προς το µοναστήρι της Χρυσοπηγής και δυτικότερα το Κόκκινο Μετόχι, µε τα οποία επίσης θα ασχοληθούµε χωριστά. Ο δρόµος αυτός είναι επίσης ένα ταλαιπωρηµένο πράσινο τούνελ, που διασώζει όµως το µεγαλύτερο µέρος των δέντρων του (ευκάλυπτοι).

Ο δρόµος της Σούδας φυτεύτηκε τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας µε ευκαλύπτους και πλατάνια και η διαµόρφωση αυτή ολοκληρώθηκε επί Κρητικής Πολιτείας. Όπως λέει και ο Στέργιος Σπανάκης, όλοι οι ξένοι περιηγητές που πέρασαν, έχουν υµνήσει τη θέα της γονιµότατης και καταπράσινης πεδιάδας. Ο Sonnini (1789) θαυµάζει «τους κήπους τους γεµάτους γοητεία, που η αταξία των φυτών τους είναι η πραγµατική συµµετρία της φύσης και τα θελκτικά καταφύγια µοναξιάς και έρωτα». Η διαδροµή όµως αυτή αποτελεί κατά κάποιο τρόπο και την Αππία οδό της Κρήτης, αφού εδώ οι βενετσιάνοι κρέµασαν µερικούς από τους επαναστάτες µετά την καταστολή της επανάστασης του Καντανολέου και οι Τούρκοι ανασκολόπιζαν τους ανυπότακτους. Ο Σοννίνι αναφέρει ότι επιστρέφοντας από µια εκδροµή στο Ακρωτήρι, είδε πολλούς Κρητικούς ανασκολοπισµένους από το ένα και από το άλλο µέρος του δρόµου… ∆υστυχώς δεν αγνοούµε µόνο την ιστορία µας, αλλά και περιφρονούµε, καταστρέφοντας την ευαίσθητη οµορφιά του τόπου µας. Η ευθύνη βέβαια βαραίνει κυρίως την κεντρική εξουσία και τους χειρισµούς της, αλλά και την τοπική κοινωνία.

soyd3Η περιοχή του Καλικά (ακριβώς εκεί που βρίσκεται σήµερα το ΙΚΑ) το 1942. Στη βόρεια πλευρά του δρόµου υπήρχε διώροφο Τούρκικο κτίριο (µετόχι) που κατεδαφίστηκε τελευταία (εµπόδιζε λίγο και την κυκλοφορία) για να κτιστεί στη θέση του το ΙΚΑ Στη δεξιά πλευρά, όπου στη φωτογραφία το ισόγειο κτίσµα, σήµερα η αντιπροσωπεία της Ford - ΑΜΚΟ.

Στα χρόνια της Κρητικής Πολιτείας και αργότερα, δηµιουργήθηκε στη θέση Μετόχι Καψαλώνα σ’ ένα πρόχειρο κτίσµα το Φθισιατρείο της πόλης, µέχρι να κτιστεί στη δεκαετία του ’30 το άριστο για την εποχή του Φθισιατρείο στα Λενταριανά. (Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος υπήρξε τρόφιµός του προπολεµικά).

Στις δεκαετίες του ’60 και 70, πριν κοπούν τα δέντρα, υπήρχε η σκέψη να γίνει διαπλάτυνση του δρόµου προς τα νότια, αφήνοντας τη δεντροστοιχία αυτής της πλευράς στη νησίδα στη µέση. Τελικά τίποτα δεν πραγµατοποιήθηκε.

Χανιώτικα Νέα - Mανώλης Μανούσακας

Διαβάστηκε 754 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Ναυάγιο του "Ε/Γ-Ο/Γ Ηράκλειο" Λαϊκή Τέχνη »