Αβέα

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Το εργοστάσιο της ΑΒΕΑ στη Νέα Χώρα, ήταν η αρχαιότερη και για πολλά χρόνια η σημαντικότερη βιομηχανία του νομού Χανίων. Ιδρύθηκε το 1889, έξω από τα τείχη της πόλης και δίπλα στο Εβραϊκό νεκροταφείο, από ένα Γάλλο χημικό, τον Ιούλιο Δεις (jules Deiss), με σκοπό την επεξεργασία του πυρήνα της ελιάς για την παραγωγή ακατέργαστου πυρηνελαίου.

avea

Η μέθοδος παραγωγής του πυρηνελαίου αποτελούσε προϊόν ευρεσιτεχνίας του ιδρυτη, ο οποίος είχε δημιουργήσει ταυτόχρονα και άλλο εργοστάσιο στην Τυνησία. Το πυρηνέλαιο εξαγόταν στη Γαλλία, με σκοπό την παραγωγή σαπουνιού τύπου Μασσαλίας.

Στα Χανιά εκείνη την εποχή, λειτουργούσαν ήδη κάμποσες βιοτεχνίες παραγωγής ντόπιου σαπουνιού, το κίνητρο όμως για τη δημιουργία του εργοστασίου ήταν η πλούσια ελαιοπαραγωγή της Κρήτης, σε συνδυασμό με τη σχετική σταθερότητα που ακολούθησε τη Σύμβαση της Χαλέπας και την ίδρυση του καθεστώτος της Ημιαυτόνομης Κρητικής Πολιτείας το 1878. Την εποχή αυτή έρχονται στα Χανιά, δεκάδες υπήκοοι Ευρωπαϊκών κρατών, οι οποίοι δημιουργούν μια ευάριθμη παροικία κάτω από την προστασία των στόλων των «Προστάτιδων Δυνάμεων» και ασχολούνται κυρίως με το εμπόριο και τη βιομηχανία. Ο κοσμοπολίτικοςχαρακτήραςτης πόλης, θα χαθεί σιγά σιγά μετά την ένωση με την Ελλάδα, για να ξαναδημιουργηθεί, με άλλους όρους όμως, στις μέρες μας...

Το 1894, το εργοστάσιο αγοράζεται από την εταιρία Sahel Tunisien, ενώ για την εξυπηρέτηση του θα γίνει και το πρώτο ρήγμα στα τείχη, στην περιοχή της πύλης του San Slvatore το 1899. Αυτό προβλεπόταν από την άδεια οικοδόμησης που έδωσε το «Γενικόν Διοικητικόν Συμβούλιον Κρήτης» το 1889. Στην αρχική του φάση, το εργοστάσιο περιλάμβανε το ελαιουργείο, το εκχυλιστήριο, τις δεξαμενές, το ξηραντήριο, το θερμαστήριο και το σιδηρουργείο.

Το 1916, τρία χρόνια μετά την Ένωση με την Ελλάδα, το εργοστάσιο αγοράζεται από πέντε Χανιώτες επιχειρηματίες (Πέτρος Μαρκαντωνάκης, Γεώργιος Κασιμάτης, Κωνσταντίνος Μανουσάκης, Ιωάννης και Κυριάκος Ναξάκης), που δημιουργούν ομόρρυθμη εμπορική εταιρία μετην ονομασία, Ανώνυμος Βιομηχανική Εταιρία «Ανατολή» (ΑΒΕΑ).

Από το 1918, άρχισαν να κατασκευάζονται το σαπωνοποίθο, το συσκευαστήριο και το κτήριοτωνγραφείων, η «οικία».

Το 1935 γίνονται εκτεταμένες εργασίες ανακατασκευών και το εργοστάσιο λειτουργεί με μεγάλη επιτυχία μέχρι τον πόλεμο, οπότε υφίσταται σημαντικές καταστροφές από τους βομβαρδισμούς.

Μεταπολεμικά οι ζημιές αποκαταστάθηκαν και το 1951 το 50% των μετοχών αγοράζεται από την Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Χανίων και Ρεθύμνου και το 45% από την Ελαιουργική και 10 συνεταιρισμούς της περιοχής Χανίων. Το 1955, το θερμαστήριο τροποποιείται για να δεχτεί νέο μηχανολογικό εξοπλισμό, ενώ δημιουργήθηκε και μονάδα παραγωγής ζωοτροφών από την ψίχα του πυρηνόξυλου. (Οι πληροφορίες προέρχονται από τη μελέτη των αρχιτεκτόνων Σ. Καμπουρόπουλου, Γ. Χριστοδουλάκου και Χ. Μπούρμπου, που δημοσιεύτηκαν στην «Ελλωτία» το 1999.)

Το σημαντικότερο τμήμα του εργοστασίου, μεταφέρθηκε σε νέες εγκαταστάσεις στο Βαντέ Κυδωνιάς, ενώ μέχρι το τέλος του αιώνα, είχαν μεταφερθεί και οι υπόλοιπες, όπου και σήμερα εξακολουθούν να λειτουργούν.

Στον προβληματισμό για αξιοποίηση του χώρου του παλιού εργοστασίου, ακούστηκαν σοβαρές προτάσεις για διατήρηση των σημαντικότερων εγκαταστάσεων, ως μνημείων βιομηχανικής κληρονομιάς, με χρήση πολιτιστική. Δυστυχώς αποκρούστηκαν με μεγάλη αντίδραση και τα κτήρια του εργοστασίου κατεδαφίστη καν όλα, εκτός από το λεβητοστάσιο και τις δύο μεγάλες καμινάδες και στη θέση τους κτίστη καν σχολεία. Είναι κρίμα που δεν μπόρεσε να γί νει κάποιος καλύτερος συνδυασμός αξιοποίη σης, με παράλληλη διατήρηση περισσότεροι στοιχείων της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς όπως ήταν το παλιό σαπωνοποιείο, που ήτα κατά τη γνώμη μου ο πιο ενδιαφέρων χώρος τοι εργοστασίου.

Χανιώτικα Νέα - Μανώλης Μανούσακας - Διαδρομες

Διαβάστηκε 888 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Δημοτικό Γηροκομείο Αγρίμι, Κρι-Κρι ή Αίγαγρος »