Δύο μέρες αργότερα ο Λευτέρης έφευγε με το πλοίο της γραμμής για τον Πειραιά. Βιαζόταν να κερδίσει τα δύο χρόνια που είχαν πάει χαμένα. Στο πανεπιστήμιο, όπως και στο δημοτικό και στο γυμνάσιο, ο Βενιζέλος είναι πάντοτε πρώτος. Το ζωηρό, ερευνητικό πνεύμα του προκαλεί έκπληξη στους καθηγητές του. Σπουδάζοντας στην Αθήνα, ο Βενιζέλος δεν λησμονεί και τη σκλαβωμένη πατρίδα του. Ο πατέρας τον φοβόταν μήπως, αv γινόταν δικηγόρος, τον τραβούσε η πολιτική. Oι φόβοι του επρόκειτο να βγουν αληθινοί πολύ πιο γρήγορα, πριν ο γιος του γίνει δικηγόρος. Φοιτητής ακόμη, αναπτύσσει έντονη πολιτική δραστηριότητα - προσπαθεί να συνεγείρει τους πολιτικούς της Αθήνας για λογαριασμό της Κρήτης, της σκλαβωμένης πατρίδας του. Νοιώθει να πνίγεται μέσα στην τελματωμένη ατμόσφαιρα της Αθήνας, να αγανακτεί με την αδιαφορία και τα σφάλματα των πολιτικών της εποχής εκείνης. Και κάποια στιγμή δεν διστάζει να επωμισθεί στους νεανικούς ώμους του όλη την ευθύνη του Κρητικού ζητήματος.

Ήταν Νοέμβριος του 1886. Το κρητικό ζήτημα χόχλαζε. Oι ₼γγλοι υποστήριζαν επίσημα τις ελληνικές απόψεις, ανεπίσημα τους Τούρκους. Επιδίωξή τους ήταν να περιέλθει η Κρήτη σαν αυτόνομη πολιτεία υπό την επιρροή τους. Την εποχή εκείνη φθάνει στην Αθήνα ο ₼γγλος πολιτικός Ιωσήφ Τσάμπερλαιν, με αποστολή να έχει συνομιλίες για το κρητικό ζήτημα. Και με μία συνέντευξή του στην «Ακρόπολη» του Βλάση Γαβριηλίδη αποκαλύπτει για πρώτη φορά τις Αγγλικές προθέσεις. Υποστηρίζει ότι κατά τις συνομιλίες που είχε με Έλληνες και Τούρκους στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε ότι οι Κρητικοί ήθελαν να απαλλαγούν από τον τουρκικό ζυγό, αλλά όχι και να ενωθούν με την Ελλάδα - επιθυμία τους ήταν να κυβερνήσουν μόνοι το νησί τους.

venstudΟ Ελευθέριος Βενιζέλος φοιτητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η συνέντευξη του Τσάμπερλαιν προκάλεσε μεγάλη αίσθηση. Τα σχέδια των ₼γγλων ήταν πια φανερά και κανείς δεν τόλμησε να εναντιωθεί - ήταν πολύ μεγάλη δύναμη η Αγγλία τότε. Κανείς δεν τόλμησε να τον αντικρύσει - κανείς, εκτός από τον νεαρό φοιτητή Ελευθέριο Βενιζέλο. Μόλις διάβασε τη συνέντευξη αγρίεψε, έγινε έξω φρενών με τους πολιτικούς που δεν είχαν το θάρρος να αντικρούσουν τον ₼γγλο πολιτικό. Και χωρίς να διστάσει πήρε τέσσερις άλλους συμπατριώτες, ως αντιπροσώπους των τεσσάρων νομών τής Κρήτης και έσπευσε να παρουσιαστεί στον Τσάμπερλαιν. Τον δέχθηκε στο «Ξενοδοχείο της Αγγλίας» μαζί με τον γιο του Ώστιν που μετέπειτα επρόκειτο να γίνει υπουργός των Εξωτερικών, κι από την πρώτη στιγμή ένοιωσε να τον συναρπάζει η προσωπικότητα του νεαρού φοιτητή - η σαφήνεια, η διορατικότητα, αλλά και το θάρρος του. Τα ίδια συναισθήματα θα δοκίμασαν την επομένη και οι Αθηναίοι διαβάζοντας το τι ειπώθηκε, από τις στήλες της «Νέας Εφημερίδας» (5 Νοεμβρίου 1886):

chamberlainΙωσήφ Τσάμπερλαιν (1836-1914). Από τους κορυφαίους Βρεττανούς πολιτικούς του δεκάτου ενάτου αιώνα. Ριζοσπάστης, με αντιλήψεις επηρεασμένες από τον πολιτικό φιλελευθερισμό, δεν θα διστάσει να συνεργαστεί με τους Συντηρητικούς, προκειμένου να προωθήσει τους πολιτικούς του στόχους: την αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος και την ενότητα της Βρεταννικής Αυτοκρατορίας. Οι στόχοι αυτοί έδειξαν την κατεύθυνση που θα ακολουθούσε η Βρεταννική πολιτική κατά τον εικοστό αιώνα.
Ο πίνακας είναι έργο του Φρανκ Χωλ (1886, Εθνική Πινακοθήκη της Αγγλίας).

«Σκοπός της επισκέψεώς μας, εντιμότατε», είπε ο Βενιζέλος, «είναι να εκφράσωμεν την λύπην μας επί τη ανυποστάτω πληροφορία ήτις εδόθη ημίν και καθ’ ην oι Κρήτες ζητούσι μεν ν’ αποσπασθούν της Τουρκίας, αποστέργουν όμως την μετά της Ελλάδος ένωσίν των. Διαβεβαιούμεν υμάς εντιμότατε ότι o μόνος και αναλλοίωτος πόθος των Κρητών είναι η Ένωσις αυτών μετά της Ελλάδος. Εκ του πόθου αυτού η Κρήτη ουχί άπαξ εθυσίασε τα πάντα, αι αιματηραί δε και συνεχείς αυτής επαναστάσεις αποτελούν αψευδή τούτου, μαρτυρίαν». Και συνέχισε ο Βενιζέλος : «Απορούμεν μάλιστα, πώς ευρίσκονται άνθρωποι τολμούντες να παραχαράττωσιν εκάστοτε, ούτω ασεβώς, τα αισθήματα ενός λαού όστις άλλην περιουσίαν δεν περιέσωσε εκ της μακράς τυραννίας του ειμή τους εθνικούς του πόθους, αποτελούντας τον επιούσιον άρτον δι’ ου γλυκαίνει τας πικράς ημέρας της δουλείας του. Ταύτα λέγοντες υμίν, εντιμότατε κύριε, φρονούμεν ότι διερμηνεύομεν το φρόνημα του Κρητικού Λαού».

Έμεινε άναυδος ο Τσάμπερλαιν. Τον εξέπληξε πριν από όλα το θάρρος του νεαρού φοιτητή, του έκανε εντύπωση η ευφράδεια, τα καλοζυγισμένα λόγια του. Δεν αδιαφόρησε, δεν τον άφησε να φύγει, πιάστηκε σε συζήτηση μαζί του - τιμή που δεν είχε κάνει σε πολλούς φτασμένους πολιτικούς. Άλλο που δεν ήθελε και ο Βενιζέλος - μίλησε για τις αυθαιρεσίες των Τούρκων, την άθλια διοίκηση του νησιού, τα μαρτύρια του κρητικού λαού. Και δεν παρέλειψε να υπογραμμίσει, έντεχνα, πως με τον αναβρασμό που επικρατούσε, η Κρήτη ήταν αδύνατον να φανεί χρήσιμη σε μια φιλική Δύναμη. Μόνον αν κέρδιζε την ελευθερία της μπορούσαν οι φίλοι της να υπολογίζουν σε αυτήν. Ήταν σαφής ο υπαινιγμός. Κι ο Τσάμπερλαιν που μόλις και προηγουμένως είχε ισχυρισθεί ότι οι Κρητικοί δεν ήθελαν την ένωση με την Ελλάδα, άλλαξε αμέσως τόνο, «θυμήθηκε» πως υπήρχε και Κρητική Βουλή που εξέφραζε έγκυρα τους πόθους του Κρητικού λαού. Κι ακολούθησε η παρακάτω στιχομυθία:

ΤΣΑΜΠΕΡΛΑΙΝ: Είναι αληθές εκείνο το οποίον έμαθον, τουτέστιν ότι η Βουλή της Κρήτης εψήφισεν εσχάτως την μετά της Ελλάδος ένωσιν;

ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ: Η πληροφορία σας, εντιμότατε Κύριε, είναι ακριβεστάτη. Και εφέτος πάλιν, μόλις προ πέντε μηνών, εψήφισεν αυτήν ομοθύμως.

ΤΣΑΜΠΕΡΛΑΙΝ: Απορώ πώς η πράξις αύτη δεν περιέρχεται εις γνώσιν των ευρωπαϊκών ανακτοβουλίων.

ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ: Η απάντησις, εντιμότατε Κύριε, είναι εύκολος. Δυστυχώς, από ικανού ήδη χρόνου, οι εν Χανίοις αντιπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων αρνούνται να δεχθώσι παν έγγραφον της Βουλής ή των αντιπροσωπευτικών του τόπου σωματείων. Αλλά δεν παραλείπομεν να δημοσιεύωμεν δια του τύπου τα έγγραφα ταύτα.

Ο Τσάμπερλαιν επρόκειτο να γίνει ο πρώτος θαυμαστής του Βενιζέλου. Την άλλη μέρα, μιλώντας με τον τότε διοικητή της Εθνικής Τραπέζης Μάρκο Ρενιέρη, επίσης Κρητικό, του είπε:

«Όταν έχετε τέτοιους άνδρες σαν τον Βενιζέλο, τον νεαρό που με επεσκέφθη χθες, δεν πρέπει να φοβάσθε ότι η πατρίδα σας δεν θα ελευθερωθεί από τους Τούρκους».

Επιμέλεια: Ιωάννης Δ. Χατζιδάκης (Εγκυκλοπαίδεια του Χάρη Πάτση)

Κατηγορία Αφιερώματα