Ταμπακαριά

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(4 ψήφοι)

Αρκετός λόγος έχει γίνει τελευταία για τη συνοικία των χανιώτικων βυρσοδεψείων και συγκεκριμένα για την ανάγκη διατήρησης και ανάδειξης τους και τις ενέργειες που απαιτούνται. Ο προβληματισμός για το μέλλον της γραφικής αυτής γειτονιάς, άρχισε από τότε που διαπιστώθηκε ότι το επάγγελμα του Βυρσοδέψη Βρίσκεται σε φθίνουσα πορεία στην πατρίδα μας, ενώ παράλληλα παρέμενε σε εκκρεμότητα το Βασικό πρόΒλημα των κτισμάτων αυτών, που ήταν το ιδιοκτησιακό.

 


Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του κ. Γ. Π. Εκκεκάκη, έχει τραβηχτεί στα τέλη του 19ου αιώνα από Γάλλο λοχαγό Laribe ή τον πρόξενο Blanc. Ορισμένα από τα εικονιζόμενα κτήρια υπάρχουν ακόμη, άλλα αυξήθηκαν σε ύψος, ενώ η προκυμαία ήταν τελείως αδιαμόρφωτη. Πρόκειται για την περιοχή κάτω από την οδό ΒιΒιλάκη.

 

Πριν προχωρήσουμε όμως σε άλλες λεπτομέρειες για το σημαντικό αυτό κομμάτι της Χαλέπας, ας δούμε κάποιες συμπληρωματικές πληροφορίες - διευκρινίσεις που έλαΒα σχετικά με το ναό της Ευαγγελίστριας και την περιοχή του. Η πρώτη, από τον κ. Στ. Τζομπανάκη, αφορά στην κάλυψη του τρούλου του ναού με μόλυΒδο, για λόγους στεγανοποίησης, που πραγματοποιήθηκε από τον πατέρα του, ιερέα Ζαχαρία Τζομπανάκη τη δεκαετία του '50.

Οι άλλες δύο, προέρχονται από τονΔρ Νικόλαο Πετρουλάκη, ο οποίος με πληροφόρησε ότι μετά την κατεδάφιση του κτηρίου της Εταιρίας Φίλεργων που στέγαζε την Α.Σ.Ο.Ο.Χ.Α., η εκκλησία της Ευαγγελίστριας δώρισε το δεντρόκηπο του ναού, πίσω από τη σχολή, για την ανέγερση των νέων κτηρίων της. Επειδή όμως η σχολή αυτή καταργήθηκε, το οικόπεδο παραχωρήθηκε από τον Οργανισμό Σχολικών Κτηρίων στο παράρτημα ΤΕΙ Χανίων, για την ανέγερση του κτηρίου του. Ο όγκος του νέου κτίσματος, προσβάλλει και κρύβει κάπως το περικαλλές οικοδόμημα του ναού, που αποτελεί μνημείο. Επίσης, ότι το κτήριο του Assicurazione Adriatica ήταν ο στρατώνας των Αυστριακών στρατιωτών στα Χανιά της εποχή της αυτονομίας.

Ας ξαναγυρίσουμε όμως στα Ταμπακαριά, με την ιστορία των οποίων έχουν ασχοληθεί παλιότερα η Σταυρούλα Μαρκουλάκη, ο Μιχ. Γρηγοράκης και ο Τάσος Χαλκιαδάκης. Μαρτυρίες για την εγκατάσταση Βυρσοδεψείων («ταμπακαριών») στα Χανιά υπάρχουν από τον 18ο αιώνα. Δε γνωρίζω αν αυτά Βρίσκονταν εντός της παλιάς πόλης ή είχαν εξαπλωθεί και στη σημερινή περιοχή. Γεγονός είναι πως εκτός των σημερινών Ταμπακαριών, αρκετά Βυρσοδεψεία υπήρχαν και στο ρέμα του Αγίου Παντελεήμονα στον Κατσαμπά, πριν την εκκλησία (Νικηφοριανά κλπ.), τα οποία αργότερα μεταβλήθηκαν σε κατοικίες. Επίσης, ιδιοκτήτης ταμπακαριών της Χαλέπας με πληροφόρησε ότι στους τοίχους του υπήρχαν παλιότερα πολεμίστρες, τις οποίες έκλεισε ο ίδιος.


Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη από τον ίδιο φωτογράφο, δείχνει την αμέσως επόμενη περιοχή, κάτω από το σπίτι του Βενιζέλου και έχει τραβηχτεί από τη θέση που μεταπολεμικά βρισκόταν το Βυρσοδεψείο Κυπραίου. Η πάνω σειρά των σπιτιών ανήκει στη γειτονιά των Φακωθιανών - Γηροκομείου.

 

Η κύρια εγκατάσταση αυτών των Βιοτεχνιών στη συγκεκριμένη περιοχή, συνέβη την περίοδο της Αιγυπτιοκρατίας ( 1830-40), σύμφωνα με επίσημο αραβικό έγγραφο. Ο Μωχάμετ Αλι της Αιγύπτου, ο οποίος ενδιαφερόταν για την ανάπτυξη της εμπορίας και επεξεργασίας του δέρματος, έστειλε στην Κρήτη πέντε ειδικούς από τη Συρία για να διδάξουν τους ντόπιους στη συγκομιδή και την επεξεργασία της βελανιδιάς. Ο καρπός της Βελανιδιάς, όπως και τα ξύλινα μέρη και ο φλοιός της, περιείχαν την πρώτη ύλη για τη μετατροπή του ακατέργαστου δέρματος σε κατεργάσιμο (δέψη). Για το σκοπό αυτό, οι ειδικοί αυτοί επισκέφτηκαν τις ορεινές περιοχές του Σελίνου και των Σφακιών, αλλά και το Ηράκλειο.

Η κατεργασία των δερμάτων τότε, περιλάμβανε πολλά στάδια: Καθαρισμό από τις τρίχες και τα λίπη, μαλάκωμα μέσα σε σκάφες με διαλυμένα περιττώματα σκύλου και τέλος την κύρια δέψη, που κρατούσε 15 ημέρες και στην οποία χρησιμοποιούνταν τα εκχυλίσματα της Βελανιδιάς. Ο τόπος που επιλέχθηκε για εγκατάσταση ήταν ο πιο κατάλληλος: Αρκετά μακριά και ταυτόχρονα κοντά στα Χανιά, σε μέρος που υπάρχουν άφθονα υφάλμυρα νερά, δίπλα σε άβαθη θάλασσα που ήταν χρήσιμη για το πρώτο στάδιο επεξεργασίας. Η πρώτη εγκατάσταση έγινε στο παραθαλάσσιο τμήμα της οδού Βιβιλάκη και αργότερα (μετά το 1920) επεκτάθηκε ανατολικότερα (Αγία Κυριακή).

Μετά το 1925 άρχισαν να χρησιμοποιούνται τα πρώτα μηχανήματα (Βαρέλες, κύλινδροι κ.λπ.) που βοηθούσαν τη δύσκολη χειρωνακτική εργασία των Βυρσοδεψών. Γενικά ο μεσοπόλεμος ήταν η εποχή της μεγαλύτερης ακμής τους.

Κατά τη γερμανική Κατοχή τα βυρσοδεψεία σταμάτησαν να λειτουργούν, ενώ μεταπολεμικά νέος μηχανολογικός εξοπλισμός αντικατέστησε παλιότερες μεθόδους και ο εκσυγχρονισμός κατέστησε τις Βιοτεχνίες παραγωγικές πιο κερδοφόρες. Σημαντικό μέρος του τζίρου αποτελούσαν οι εξαγωγές. Η κάμψη ήρθε τη δεκαετία του 70, για να φτάσει στις μέρες μας να απομένουν ζωντανές περίπου το ένα δέκατο των αρχικών επιχειρήσεων. Απομένουν τα κτήρια, τα κελύφη, πολλές φορές με ολόκληρο τον παλιό εξοπλισμό τους, μνημεία πλέον σήμερα της βιομηχανικής αρχαιολογίας. Η κήρυξη τους σε διατηρητέο σύνολο, ξεπερνώντας τα προβλήματα ιδιοκτησίας της αιγιαλίτιδας ζώνης κλπ., είναι αίτημα της χανιώτικης κοινωνίας και ελπίζω σύντομα να πραγματοποιηθεί. Φυσικά, με τη δέουσα προσοχή στις νέες χρήσεις που θα δοθούν και γενικά στο χαρακτήρα που θα αποκτήσει η περιοχή.

Χανιώτικα Νέα - Mανώλης Μανούσακας

Διαβάστηκε 1869 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Κάλλας και Ωνάσης στα Χανιά Βωμ »