Πύργος Χαλέπας

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Κάποτε ήταν το επιβλητικότερο κτίσμα της περιοχής. Πύργος πολεμικός με καταχύστρες, σκοπιές, πολεμίστρες και κινητή γέφυρα στην είσοδο και παράλληλα πολυτελής κατοικία του τούρκου ιδιοκτήτη, που ζούσε εκεί με την οικογένεια του. Πρόκειται για τον Πύργο των Ζουνηδων, της μουσουλμανικής οικογένειας Ουζουν δηλαδή, στη Χαλέπα.

 


Φωτογραφία που τραβήχτηκε γύρω στα 1898-1900, η ανατολική κύρια πρόσοψη του πύργου, η αυλόπορτα και τα βοηθητικά κτίσματα. Τα τρία άτομα μπροστά (παιδιά), πρέπει να είναι μέλη της οικογένειας Ουζούνη. Φωτογραφία του Περικλή Διαμαντόπουλου, συλλογή Σ. Ντουσάκη.

 

Ο αμερικανός δημοσιογράφος, διπλωμάτης και περιηγητής Ουίλιαμ Στίλμαν στο 6ι6λίο του 'Τηβ Οθΐ3η Ιη$υιτθ<:τιοη οί 1866-78” (μετάφραση Λίζα Εκκεκάκη, επιμέλεια Γ.Π. Εκκεκάκης) μας δίνει την παρακάτω περιγραφή: «Κάπου στους πρόποδες της σειράς των υψωμάτων όπου βρισκόμαστε, υπάρχει ένα όμορφο δείγμα οχυρωμένης ενετικής κατοικίας. Πρόκεπιαι για ένα θαυμάσια διατηρημένο μικρό κάστρο, με πυργίσκους και πολεμίστρες, καθώς και μια κρεμαστή γέφυρα που πέφτει από ένα πύργο που ορθώνεται απέναντι στο άνοιγμα της πύλης. Παρόμοια σπίτια μπορεί να δει κανείς, όμως δεν έχω βρει πουθενά στο νησί κάτι τόσο υπέροχο όσο αυτό.» Ο Γεώργιος Δημοτάκης στα «Χανιά στο πέρασμα του χρόνου», γράφει ότι «ο Πύργος των Ζουνηδων (οικογένεια σημαινόντων αλλά και φανατικών Τούρκων, που παρέμεινε εκεί ως ανταλλαγή)... οικοδομήθηκε για να προστατεύσει στην Τουρκοκρατία την πόλη από τη μεριά του Ακρωτηρίου. Ήταν το πιο προχωρημένο φυλάκιο και ήτανστ' αλήθεια οχυρό δυσκολόπαρτο και γερό. Απέναντι του, στην κορφούλα που είναι πάνω από τη σημερινή Δεξαμενή, στο φρύδι, βρισκόταν ένα άλλο χριστιανικό οχυρό, η «Μόρτε βάρδια» που έτσι ακούει και σήμερα η τοποθεσία». Προχωρημένο φυλάκιο ήταν ο πύργος μόνο στην τελευταία επανάσταση του 1897, γιατί στο Ακρωτήρι υπήρχαν μέχρι το 1821 τουλάχιστον και άλλοι πύργοι - κατοικίες Τούρκων «μαλικιαναγάδων», στα Κουνουπιδιανά (πύργος του Μαυρέ) στο Μουζουρά και στις Στέρνες (Αρχοντικά) που τους κατάστρεψε μετά από πολιορκία ο επαναστάτης Λεράς το 1821 και που τα υπολείμματα τους υπάρχουν ακόμη. Πυργόμορφο κτίριο με ενισχυμένες γωνίες, σώζεται και λίγο παρακάτω, το μετόχι Καλαϊτζάκη ή «πύργος του Μαρουδέ» κατά το Δημοτάκη.


Φωτογραφία τραβηγμένη πριν από δυο-τρεις μήνες, βλέπουμε τη μορφή του νότιου βοηθητικού κτιρίου μετά την καθαίρεση των νεότερων σοβάδων. Ισχυρό, κοκκινωπό κονίαμα, πατητό-κυματιστό, αναδείκνυε τα καλοχτισμένα λίθινα πλαίσια των παραθύρων και των γωνιώντου κτιρίου. Σήμερα έχει σοβατιστεί ξανά στο χρώμα της ώχρας. Τα ανοίγματα στο ισόγειο και τον πρώτο όροφο είναι νεότερα.

 

Την εποχή που χτίστηκε ο πύργος, μάλλον τον ταραγμένο 18ο αιώνα όπως δείχνει η αρχιτεκτονική του, αρκετά άλλα παρόμοια κτήρια υπήρχαν στο νομό Χανίων και στην Κρήτη γενικότερα, με καλύτερα παραδείγματα τον πύργο Αληδάκη στον Μπρόσνερο του Αποκόρωνα, τον πύργο Χαρβάτα κοντά στο Κολυμπάρι και άλλους, που στην πραγματικότητα αποτελούν, μετεξέλιξη του τύπου της βενετσιάνικης βίλας της υπαίθρου, με περισσότερα στοιχεία οχυρωματικής λόγω της αβεβαιότητας που ένιωθαν οι ιδιοκτήτες τους εκείνα τα χρόνια. Παρόμοιες πυργοκατοικίες υπήρχαν και στην υπόλοιπη Ελλάδα και μάλιστα στην Πελοπόννησο που είχε παρόμοια φεουδαρχική παράδοση από τον καιρό της Φραγκοκρατίας.

Το συγκεκριμένο οικοδόμημα, περιβαλλόταν από ισχυρό μαντρότοιχο, μέσα από τον οποίο υπήρχαντα υποστατικά και άλλες εγκαταστάσεις, ωραία πέτρινη σκάλα που οδηγούσε στην κεντρική είσοδο στον όροφο, όπου κινητός «καταπέλτης» όπως φανερώνουν οι δύο τρύπες πάνω από την πόρτα, επέτρεπε στην πρόσβαση. Στο εσωτερικό υπήρχε χαμάμ, χώροι διαμονής και υποδοχής και ψηλό στηθαίο με πολεμίστρες και πυργίσκους στο δώμα. Την όψη του κτιρίου ποικίλλουν θαυμάσιες πελεκητές γωνίες σε μορφή πεσσών και τα χαρακτηριστικά διπλά (παρακυπτικά και φωτιστικά) παράθυρα της Τουρκοκρατίας. Σε δεύτερη φάση οικοδομήθηκαν συμπληρωματικά κτίρια του ίδιου ύφους αλλά απλούστερης μορφής στη νότια πλευρά του πύργου, από τα οποία σήμερα σώζεται το δυτικότερο. Κατάτην επανάσταση του 1897 και τα γεγονότα του Προφήτη Ηλία, ο πύργος ήταν το κέντρο της Μουσουλμανικής αντίστασης στους επαναστάτες του «στ ρατοπέδου του Ακρωτ η ρίου». Το σύνολο ως ανταλλάξιμο, δόθηκε μετά το 1924 σε προσφυγικές οικογένειες και ο περιβάλλων χώρος κατακερματίστηκε, ενώ με τους βομβαρδισμούς του 6' παγκόσμιου πολέμου, ένα μεγάλοτμήμααπότο βόρειο μέρος του κτίσματος κατέρρευσε. Σήμερα το νότιο τμήμα του πύργου, μόλις γίνεται αντιληπτό πίσω από μεταγενέστερα κτίσματα, ενώ επισκευάζεται και το νοτιοδυτικό βοηθητικό κτίριο. Σίγουρα ένα κτίριο τέτοιας μορφής και σπουδαιότητας άξιζε πολύ περισσότεροτη φροντίδατης πολιτείας.

Χανιώτικα Νέα - Mανώλης Μανούσακας

Διαβάστηκε 1537 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Γηροκομείο Μεϊντάνι »