Οδός Κατσαμπά

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

Το τοπωνύμιο είναι τούρκικο (νομίζω πως σημαίνει συνοικισμός ή κάτι παρόμοιο) και συναντιέται και στο Ηράκλειο. Ο δρόμος αυτός διαμορφώθηκε το 1917, όταν τελειοποιήθηκε και η γέφυρα πάνω από το ρέμα του Αγίου Παντελεήμονα και για πολλά χρόνια ονομαζόταν οδός Κατσαμπά.

 


Λεπτομέρεια από καρτ ποστάλ του 1904, δείχνει τα σπίτια Καλλιγέρη και Συνολάκη. Το σπίτι Βάμβακα δεν έχει ακόμη χτιστεί.

 

Η μικρή πλατεία-διασταύρωση, που δημιουργήθηκε στο τέλος του κάθετου άξονα (οδός Δαγκλή) μεταξύ δύο παράλληλων (Ελ. Βενιζέλου - Μ. Κούνδουρου) της βασικής πολεοδομικής διαμόρφωσης του κέντρου της Χαλέπας, ονομάζεται σήμερα π. Μουντάκη.

Το διώροφο νεοκλασικό Βάμβακα, που σήμερα έχει χωριστεί σε δύο κατοικίες (Παντελάκη στο ισόγειο, Βιριράκη στον όροφο), αγοράστηκε από τον έμπορο Αδαμάντιο Βάμβακα, το 1922 από τους αδελφούς Αν. και Νικ. Παπαδάκη, οι οποίοι το είχαν αγοράσει από τον έμπορο Χρ. Αγγελίδη. Το τοπωνύμιο της περιοχής ήταν Πλακουρεςλόγω του χαρακτηριστικού ασβεστολιθικού πετρώματος και επίσης Τουρλωτό.

Το οικόπεδο, όπως και τα διπλανά του, ανήκε αρχικά σε Τούρκο. Το σπίτι χτίστηκε γύρω στο 1910. Ο Βάμβακας αργότερα αγόρασε και μια λωρίδα από το διπλανό, όπου έκτισε προέκταση του σπιτιού. Έτσι, το σπίτι μοιρασμένο σε τρία μερίδια, κληρονομήθηκε από τις κόρες του. Δίπλα ακριβώς βρίσκεται το κτήριο Συνολάκη - Βιριράκη. Το οικόπεδο αγοράστηκε από το γραμματέα του Αυστριακού προξενείου, πωσήφ Μπερίντα, το 1895 και το σπίτι κτίστηκε τον επόμενο χρόνο σε σχέδια του ίδιου, για κατοικία του. Αλλωστε βρισκόταν πολύ κοντά στο σπίτι του Πίντερ, το αυστριακό προξενείο, ιδιοκτησία του Γεωργίου Κασιμάτη αργότερα.

Η στέγη, φτιάχτηκε αρκετά επικλινής, στα κεντροευρωπαϊκά πρότυπα, ενώ στην τοιχοποιία χρησιμοποιήθηκε θηραϊκή γη. Το ίδιο υλικό χρησιμοποιήθηκε επίσης σε κάποια διπλανά κτήρια. Στη στέγη χρησιμοποιήθηκαν-πιθανότατα για πρώ τη φορά στην πόλη- γαλλικά κεραμίδια απάτη Μασσαλία.

Ο Κωνσταντίνος Συνολάκης, δικαστικός (στρατοδίκης) δικηγόρος και πολιτευτής του Κόμματος Φιλελευθέρων, αγόρασε το σπίτι το 1936 από το γιο του π. Μπερίντα, Λαδίσλαο, που τότε ζούσε στην Αθήνα, για 130.000 δρχ. Ο πωσήφ Μπερίντα, είχε παντρευτεί τη Λάουρα Μίξε, της οποίας ο πατέρας, Φερδινάνδος, ήταν επίσης υπάλληλος του προξενείου και είχε αποκτήσει μαζί της δύο αγόρια, το Φερδινάνδο που πέθανε πριν το 1923 και τον Λαδίσλαο (Λαντισλάβ) που έμεινε τελικός κληρονόμος. Ο ίδιος (πωσήφ), πέθανε το 1904 και η γυναίκα του το 1926. Ο Κ. Συνολάκης, σαν παλαίμαχος πολιτικός (ήταν και μαχητής των βαλκανικών πολέμων), αποσύρθηκε από την υποψηφιότητα το 1946, παραχωρώντας τη θέση του στο φέρελπι και δυναμικό αντικαταστάτη του, Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, που τότε εκλέχτηκε πρώτη φορά βουλευτής.

Σήμερα ο όροφος του σπιτιού ανήκει στον καθηγητή του Πολυτεχνείου Κρήτης, κ. Κων. Συνολάκη, εγγονό του πρώτου και το ισόγειο στην οικογένεια Βιριράκη. Ευχαριστώ τον πολιτικό μηχανικό και εκ των προϊστάμενων της ΔΕΥΑΧ, κ. Δημήτρη Βιριράκη, για την παράθεση των σημαντικότερων πληροφοριών. Δίπλα ακριβώς βρίσκεται το σπίτι του αρχιτέκτονα κ. π. Καλλιγέρη, ένα ενδιαφέρον νεοκλασικό κτήριο, που κτίστηκε από τον παππού του που ήταν εργολάβος.


Kαρτ ποστάλ περίπου του 1925, είναι τραβηγμένη από τη νότια μεριά του ρέματος, ανατολικότερα του Καλλιγέρη. Διακρίνεται λίγο το σπίτι Μπριλλάκη. Τα μικρά σπίτια μέσα στο ρέμα υπάρχουν και σήμερα, ενώ δίπλα τους έχει χτιστεί -ασυμβίβαστη με το περιβάλλον-νέα οικοδομή.

 

Πριν τη μάχη της Κρήτης, οι Αγγλοι είχαν τοποθετήσει αντιαεροπορικά μέσα στο ρέμα του Αγ. Παντελεήμονα, γι' αυτό οι Γερμανοί βομβάρδισαν όλη τη γύρω περιοχή και αργότερα επέταξαν όλα τα γύρω κτήρια, χρησιμοποιώντας επίσης τις εγκαταστάσεις του ρέματος. Για να επι κοινωνούν με τη θάλασσα, είχαν ένα μικρό βαγονέτο, που κινούνταν πάνω σε ράγες και μέσω των δύο γεφυρών έφτανε στην παραλία.

Ανατολικά του ρέματος, πάνω στην οδό Κατσαμπά, βρίσκεται το σπίτι της οικογένειας Μπριλλάκη, που ανέδειξε σημαντικές προσωπικότητες στο χώρο της πολιτικής και όχι μόνο. Μέχρι τη μικρή «πλατεία» π. Μουντάκη, δεν υπάρχει κάποιο αξιόλογο παλιό κτίσμα, εκτός ίσως από τα τοξωτά ανοίγματα των καταστημάτων της βόρειας πλευράς. Στα ανατολικά, κρυμμένο πίσω από ένα σύγχρονο κτήριο, βρίσκεται το σπίτι του ιατροφιλόσοφου Γρηγόρη Γεωργουδάκη.

Ο γιατρός Γεωργουδάκης, σημαντική προσωπικότητα των παλιών Χανίων, με πλούσιο συγγραφικό έργο, αγόρασε το σπίτι από την Εθνική Τράπεζα, λίγο πριν το 1930. Το σπίτι ήταν αρχικά ιδιοκτησία κάποιου Τούρκου αγά και διέθετε χαμάμ και υποστατικά. Μέρος τους σώζεται και σήμερα στην οδό Σαμαριάς. Μόλις το αγόρασε, το επισκεύασε ριζικά, προσθέτοντας νεοκλασικά στοιχεία στην πρόσοψη. Το σπίτι είχε τμήμα τριώροφο που σώζεται και σήμερα, αποκαταστημένο προσεκτικά από τον ανιψιό του, επίσης γιατρό και ποιητή, κ. Γρηγόρη Γεωργουδάκη, αν και το χώρο της παλιάς αυλής καταλαμβάνει σύγχρονο κτήριο. Ι ο Οιωροφο ανατολικό τμήμα πουλήθηκε πριν μερικά χρόνια και κατεδαφίστηκε. Στη θέση του σήμερα βρίσκεται το ζαχαροπλαστείο 13.

Στη μικρή πλατεία συνέβη ένα τραγικό περιστατικό κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Στις 14 Σεπτεμβρίου 1942, ένα σμήνος βρετανικά αεροπλάνα με κατεύθυνση από τη Σούδα προς το Ακρωτήρι, πέρασε πάνω από την περιοχή, κάτω από τα καταιγιστικά πυρά των γερμανικών αντιαεροπορικών. Ένα απ' αυτά, μάλλον χτυπημένο, γιατί όπως λέγεται έπεσε αργότερα στη θάλασσα, άφησε δύο βόμβες να του ξεφύγουν πάνω από τη μικρή πλατεία, μπροστά στο καφενείο, που την ώρα εκείνη ήταν γεμάτη κόσμο. Ο κόσμος που σηκώθηκε όρθιος χειροκροτώντας τα αεροπλάνα, δεν μπόρεσε να προφυλαχτεί. Η τεράστια αγγλική βόμβα (η άλλη δεν έσκασε, αλλά έπεσε στην αυλή του Γεωργουδάκη και εξουδετερώθηκε αργότερα), κομμάτιασε στην κυριολεξία το πλήθος. Από πληροφορίες για τον αριθμό των νεκρών, υπολογίζεται ότι ήταν μεταξύ 21 και 29 ατόμων, των οποίων τα μέλη εκσφενδονίστηκαν δεκάδες μέτρα μακρύτερα και το αίμα έφτασε, όπως λένε, μέχρι τα «Μπάνια». Ο Γεωργουδάκης γλίτωσε από θαύμα, αφού ένα θραύσμα τού «κούρεψε» το βλέφαρο και σφηνώθηκε στον τοίχο. Πέθανε το 1969, αφήνοντας το αρχείο του στο Δήμο Χανίων.

Χανιώτικα Νέα - Διαδρομές - Μανώλης Μανούσακας

Διαβάστηκε 1048 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Πλατεία Καγιαλέ Χαλέπα »