Τα τείχη της παλιάς πόλης, Μέρος 6ο: Μελέτη των υφισταμένων τειχών

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Τα βενετσιάνικα τείχη των Χανίων σώζονται σήμερα σε μεγάλη έκταση, με ένα πλήθος ωστόσο από προβλήματα που οφείλονται σε καταστροφές από τις ιστορικές περιστάσεις, από φυσικές, ή χημικές φθορές, κατεδαφίσεις, καταχώσεις, αποκρύψεις από νεώτερες οικοδομές. Η κατάσταση ωστόσο είναι αναστρέψιμη και είναι δυνατή η ανάκτηση σε βάθος χρόνου του 95% περίπου του μνημείου με μια σειρά από περισσότερο, ή λιγότερο δαπανηρές ενέργειες, οι οποίες ωστόσο σε ένα βαθμό είναι ήδη σε εξέλιξη.

teix16

Η διαμόρφωση του εδάφους, αστοχίες στο σχεδιασμό των οχυρώσεων και ατέλειες στην κατασκευή τους, καθώς και το σχετικά αιφνίδιο της επιθέσεως των Τούρκων το καλοκαίρι του 1645, αναίρεσαν στην ουσία την αξία των οχυρώσεων των Χανιών, αφού κυριεύτηκαν μετά από σύντομη πολιορκία. Σοβαρές βλάβες είχαν επέλθει από τους βομβαρδισμούς στη νοτιοδυτική πλευρά, κυρίως στον προμαχώνα και τον επιπρομαχώνα Lando, στην Piatta Forma, στην cortina μεταξύ των προμαχώνων Santa Lucia και Moncenigo και αλλού. Οι ζημιές επισκευάστηκαν βιαστικά και όχι με τον καλύτερο τρόπο. Η ελλιπής συντήρηση στα χρόνια της τουρκοκρατίας επίσης συνέτεινε στην πρόκληση αρκετών φθορών κατά την περίοδο αυτή, ενώ έγιναν και ορισμένες επεμβάσεις, όχι πάντα εύστοχες.

Από τα μέσα του 19ου αιώνα ο ρόλος των οχυρώσεων έχει εντελώς υποβαθμιστεί και σταδιακά παραμελούνται. Στη διάρκεια της διεθνούς κατοχής (1878-1898) σε πολλά σημεία των αναχωμάτων κτίζονται στρατόπεδα και άλλα κτίρια εξυπηρέτησης των αναγκών των στρατευμάτων. Στα τέλη του αιώνα και κατά τη διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας, τα τείχη θεωρούνται ένα επαχθές σύμβολο σκλαβιάς για το χριστιανικό πληθυσμό, το οποίο θα πρέπει να εξαφανιστεί, ώστε να συμβάλει στην ανάπτυξη της πόλης και την ενοποίηση της παλιάς με τη νέα. Το νέο ρυμοτομικό σχέδιο που συντάσσεται, προβλέπει την ενοποίηση οδικών αξόνων της νέας πόλης με την παλιά. Για τον λόγο αυτό δημιουργούνται μεγάλα ρήγματα μεταξύ του προμαχώνα San Salvatore και του φρουρίου Φιρκά, στη δυτική cortina, στην cortina μεταξύ των προμαχώνων Lando και Piatta Forma, κατεδαφίζεται η Porta Retimiotta, δημιουργούνται δύο ακόμη ρήγματα κοντά στον προμαχώνα Santa Lucia και ένα δίπλα στην πύλη Sabbionara. Τα τείχη παραχωρούνται με νόμο του 1905 στον Δήμο Χανίων για κατεδάφιση και η τάφρος παραχωρείται σε ιδιώτες και μετατρέπεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της σε λαχανόκηπους, ενώ αρχίζουν να κτίζονται σιγά-σιγά και μεγάλα κτίρια από την πλευρά του αντιτειχίσματος. Το 1908 αρχίζει να κτίζεται η Δημοτική Αγορά, η οποία θεμελιώθηκε ακριβώς πάνω στον προμαχώνα Piatta Forma και αφού κατεδαφίστηκαν οι εκατέρωθέν του επιπρομαχώνες Santa Maria και San Giovanni και τα προϊόντα της κατεδάφισης ρίχτηκαν μέσα στην τάφρο.

Στη δεκαετία του 1930 κατεδαφίστηκε το ανώτερο μέρος του προμαχώνα Santa Lucia και με τα προϊόντα της κατεδάφισης μπαζώθηκε η τάφρος. Ανάλογες επεμβάσεις με κατάχωση και μετατροπή της τάφρου σε δρόμο έγινε και στο τμήμα μεταξύ των προμαχώνων Piatta Forma και Santa Lucia (οδός Νικηφόρου Φωκά), καθώς και στο νότιο τμήμα της δυτικής cortina (οδός Μελετίου Πηγά). Στη δεκαετία του 1960 κτίστηκαν πάνω στον προμαχώνα San Salvatore το ογκώδες κρατικό ξενοδοχείο «Ξενία», εντός της τάφρου, στο πλευρό του προμαχώνα Lando ο κινηματογράφος «Αστέρι» και σε ανάλογη θέση του προμαχώνα Santa Lucia ο κινηματογράφος «Ρεγκίνα» και στα χρόνια της δικτατορίας το γειτονικό, μεγάλο ξενοδοχείο «Κρήτη». Σε μεταγενέστερα χρόνια πάνω στις επιχωματώσεις των τειχών κατασκευάστηκαν αυθαίρετες κατοικίες φτωχών, ενώ σε κατοικίες τρωγλοδυτών μετατράπηκαν σπηλαιώσεις, που δημιουργήθηκαν στην ανατολική και τη νότια cortina. Στη δεκαετία του 1950 μεγάλα τμήματα των τάφρων, που είχαν μετατραπεί σε λαχανόκηπους και χαρακτηριστεί ως «ανταλλάξιμα», παραχωρήθηκαν σε πρόσφυγες για αγροτική αποκατάσταση.

Με τον χαρακτηρισμό της παλιάς πόλης με τις οχυρώσεις της ως «ιστορικού, διατηρητέου μνημείου», άρχισαν κυρίως από το Υπουργείο Πολιτισμού διάφορες ενέργειες ανάκτησης του μνημείου, όπως εκτεταμένες απαλλοτριώσεις της ανατολικής, δυτικής και νότιας τάφρου. Πραγματοποιούνται μικρής προς το παρόν έκτασης εργασίες αποκατάστασης των τειχών σε διάφορα σημεία και αποκαλύφθηκαν και πάλι το μεγαλύτερο μέρος του προμαχώνα Santa Lucia, το ανώτερο δυτικό πλευρό της Piatta Forma και τμήμα της μεταξύ των προμαχώνων αυτών cortina. Με τον τρόπο αυτό έχουν δημιουργηθεί σημειακές παρεμβάσεις για την αναζήτηση των καταχωμένων οχυρώσεων. Παράλληλα από τον Δήμο Χανίων και το Υπουργείο Πρόνοιας έχει προχωρήσει η κατασκευή ομαδικών κατοικιών, που θα στεγάσουν τους αυθαίρετους παραπηγματούχους των τειχών και έχει κατεδαφιστεί ένα μέρος από τις κατοικίες αυτές.

Παρά το πλήθος και τη σοβαρότητα των επεμβάσεων στις βενετσιάνικες οχυρώσεις των Χανίων, εντούτοις είναι εφικτή η σχεδόν πλήρης ανάκτηση του σημαντικού αυτού μνημείου, με μια σειρά από δαπανηρές αλλά και τολμηρές ενέργειες που θα αλλάξουν πλήρως τη μορφή του ιστορικού κέντρου της πόλης με την ανάκτηση του μνημειακού και ενιαίου χαρακτήρα των οχυρώσεων, θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και θα δημιουργήσουν μια μεγάλη ζώνη πρασίνου με συμβατές με τον χώρο χρήσεις.

Για την υλοποίηση των έργων αυτών θα πρέπει να συνεχιστούν οι αρχαιολογικές έρευνες, προκειμένου να εντοπιστούν πλήρως όλα τα σωζόμενα τμήματα και να γίνει μια νέα ακριβής αποτύπωση. Παράλληλα θα πρέπει να αναζητηθούν, εκτός από τις μέχρι σήμερα γνωστές, απεικονίσεις κυρίως από τα βενετσιάνικα αρχεία, κατασκευαστικές πληροφορίες από το πλήθος των ανέκδοτων, γραπτών πηγών και άγνωστο φωτογραφικό υλικό. Στη συνέχεια θα πρέπει να πραγματοποιηθούν έρευνες για τον πλήρη προσδιορισμό των υλικών και των τρόπων δόμησης, αναλύσεις των αιτίων των φθορών και να συνταχθεί μια πλήρης μελέτη αποκατάστασης του μνημείου. Η μελέτη αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από τολμηρές αλλαγές στα επίπεδα κάποιων δρόμων και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.

teix17

πηγή: Walled Town From Division to Co-Division

Διαβάστηκε 846 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Το αντάρτικο στην Κρήτη Ύμνος Της Κρήτης »