Η μικρή πλατεία μπροστά στο σπίτι του Βενιζέλου τιμάται στο όνομα της δεύτερης συζύγου του, 'Ελενας (το γένος Σκυλίτση - Στεφάνοβιτς), που ήταν ευεργέτιδα της πόλης μας. (Σημαντικότερες δωρεές της ήταν το Εθνικό Στάδιο και το Ωδείο).

blelΈγχρωμη καρτ ποστάλ του 1960, με το άγαλμα του Βενιζέλου μέσα σε πλούσιο πράσινο. Η εικόνα αυτή χάθηκε μετά τη διαμόρφωση του χώρου, στη δικτατορία.

Η μικρή πλατεία διαμορφώθηκε αρχικά τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα από τον τότε δήμο Χαλέπας, με την κατάργηση ενός τμήματος οικοδομικού τετραγώνου που υπήρχε εκεί. Η πλατεία σήμερα κοσμείται με τον ορειχάλκινο ανδριάντα του Ελευθ. Βενιζέλου και περιβάλλεται από σημαντικά κτήρια, όπως το κτήριο Βλουμ και οι εκκλησίες Αγίου Ιωάννη, Αγίας Μαγδαληνής και η καθολική της Γεννήσεως. Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Ο ανδριάντας του μεγάλου πολιτικού άνδρα είναι έργο του ρώσου γλύπτη Paul Troubetzkoy, που τον φιλοτέχνησε το 1927 και τον δώρισε στον ίδιο και την οικογένεια του. Θεωρείται ότι αποτελεί την πιστότερη απεικόνιση του εθνάρχη, επειδή ο Βενιζέλος είχε ποζάρει για το γλύπτη στο Παρίσι. Το άγαλμα τον παριστάνει σε φυσικό μέγεθος, ασκεπή, με κουστούμι και ελαφρά πρόταξη του αριστερού ποδιού. Αρχικά είχε τοποθετηθεί σε ειδικό χώρο μέσα στο σπίτι και συγκεκριμένα σε εσοχή πριν το γραφείο του, παραμένοντας εκεί μέχρι το θάνατο του. Μετά προτάθηκε να βγει στην αυλή του σπιτιού ή στην πλατεία. Προτιμήθηκε η πλατεία, όπου τοποθετήθηκε σε μαρμάρινο βάθρο μέσα σε μικρό πάρκο δίπλα στην εκκλησούλα του Αγίου Ιωάννου, με τη μορφή στραμμένη προς το σπίτι του. Αργότερα (επί δικτατορίας), με την κατάργηση του μικρού πάρκου, πήρε τη σημερινή του θέση.

Ακόμα, ιδιοκτησιακά σήμερα το κτίριο α-ήκει ολοκληρωτικά στο Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελ. Βενιζέλος», αφού αγοράστηκε ιπό το Ελληνικό Δημόσιο και παραδόθηκε σ' αυτό. Η στέγη πάντως του Ιδρύματος βρίσκεται ακριβώς απέναντι, σ’ ένα κτήριο που αποκτήθηκε πριν από το σπίτι του Βενιζέλου, το κτίριο Βλουμ (ή Μπλουμ, πιο σωστά). Το κτίσμα αυτό, διώροφο από τη μεριά της οδού Ελ. Βενιζέλου και ισόγειο από την πλατεία, κτίστηκε στο 6' μισό του 19ου αιώνα (κάπου στα 1870-1880) από τον ομογενή έμπορο στη Βεγγάζη, Εμμανουήλ Βλουμ. Την περίοδο της Αυτονομίας και για λίγα χρόνια (μέχρι περίπου την 'Ενωση με την Ελλάδα), στέγαζε το ιταλικό προξενείο. Αργότερα αυτό στεγάστηκε στο γνωστό προξενείο, το πρώην ελληνικό προξενείο, πάνω από τη θάλασσα και, τέλος, στην πρώην κλινική Μητσοτάκη. Η σχετικά οξυκόρυφη στέγη του κτιρίου αποτελεί ξενική επιρροή, παρόλο που τα στοιχεία διακόσμησης του είναι πολύ λιτά, παρόμοια με πολλά άλλα κτήρια της περιοχής. Η κάτοψη είναι ένα παραλληλόγραμμο, το οποίο προστέθηκε και μία κάθετη πτέρυγα στη νότια πλευρά. Η κύρια είσοδος, με υπέρθυρο σε σχήμα χαμηλωμένου τόξου, προστατευόταν με μικρό στέγαστρο, ενώ η δευτερεύουσα του ισογείου είχε ευθύγραμμο ανώφλιο και ένα απλό πλαίσιο από σοβά. Τα κουφώματα των παραθύρων ήταν εξωτερικά, γερμανικά», με απλό ξύλινο πλαίσιο. Εσωτερικά, στο ισόγειο από τη μεριά της πλατείας οπου βρίσκονταν οι χώροι υποδοχής, υπήρχαν τρία μεγάλα δωμάτια με οροφογραφίες και από πάνω η σοφίτα. Ο Εμμανουήλ Βλουμ, που δεν πρέπει να συγχέεται με το δικηγόρο Αθανάσιο Μπλουμ, φίλο του Ελ. Βενιζέλου και σύζυγο (μέχρι το 1906) της Παρασκευούλας, είχε μια κόρη, την Εριθέργη. Μετά το θάνατο του, που συνέβη μετά το 1911, το ακίνητο κληρονομήθηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος του από τα παιδιά του αδελφού του. Τελικά, το σπίτι κατέληξε να κατέχεται από έναν απίστευτο αριθμό κληρονόμων, ιδρυμάτων και κατά το ήμισυ από την ελληνική κοινότητα Βεγγάζης, όταν το αγόρασε το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελ. Βενιζέλος». Μετά από σχετική αποκατάσταση, το χρησιμοποιεί σαν έδρα του και στέγη του πολύτιμου αρχείου του. Αν και κατά την αποκατάσταση προτιμήθηκε τα αρχικά «γερμανικά» κουφώματα να γίνουν «γαλλικού» τύπου, σημαντικότερο είναι να αποκατασταθούν οι οροφές των τριών αιθουσών με αντίγραφα των παλιών ταβανιών, αφού τα πρώτα δυστυχώς δεν έγινε δυνατόν να διατηρηθούν. Είναι δεδομένο το ενδιαφέρον του Ιδρύματος - και μάλιστα του προέδρου του κ. Ν. Παπαδάκη - για τη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς και του περιβάλλοντος της περιοχής, κάτι που επιτυχώς αποδείχτηκε κατά την οικοδόμηση δύο νέων κτιρίων απέναντι και δίπλα στο κτίριο Βενιζέλου.

blel2H ανατολική όψη του κτιρίου Βλουμ, πριν τις επεμβάσεις αποκατάστασης. Για αρκετά χρόνια λειτουργούσε σαν μπαρ-εστιατόριο, με την επωνυμία «Ρετρό». Τότε υπήρχαν και οι οροφογραφίες, με αρκετές βέβαια φθορές. Διακρίνονται, φθαρμένα επίσης, τα εξωτερικά παράθυρα «γερμανικού» τύπου.

Δίπλα στο κτίριο Βλουμ βρίσκεται η καθολική εκκλησία της Γέννησης, που χτίστηκε τα τέλη του 19ου αιώνα για τις ανάγκες των καθολικών της Χαλέπας. Μέχρι το 6 παγκόσμιο πόλεμο σωζόταν και το μονόλοβο καμπαναριό στο βόρειο τοίχο της εκκλησίας. Τη δεκαετία του 1990, έγιναν εργασίες αποκατάστασης στην εκκλησία και το παρακείμενο οίκημα ιδιοκτησίας της, που για ένα διάστημα στέγασε μοναχές της «Μητέρας Τερέζας».

Νότια της μικρής πλατείας βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη, όπου εκκλησιαζό-τανο πρίγκιπας πριν χτιστεί η Αγία Μαγδαληνή, ο αυλόγυρος της οποίας βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά της πλατείας. Στη βορειοδυτική γωνία, απέναντι από το «παλάτι», βρισκόταν μέχρι πρόσφατα ισόγειο κτίσμα, που χρησίμευε για στέγη της όιεθνους φρουράς του πρίγκιπα. Το νέο κτίριο που χτίστηκε εκεί έχει περιορισμένο όγκο και (έπειτα από παρέμβαση του Ιδρύματος) δένεται αρμονικά με τα γειτονικά του.

Χανιώτικα Νέα - Διαδρομές - Μανώλης Μανούσακας

Κατηγορία Ιστορικά