Oi Βρύσες, είναι κτισμένες σε υψόμετρο 70 μ. και σε απόσταση 30 χλμ. από τα Χανιά, στην κεντρική οδική αρτηρία Χανίων - Ρεθύμνου - Ηρακλείου. Οι κάτοικοί τους ανέρχονται στους 635 και καλλιεργούν ελιές, αμπέλια, λίγα εσπεριδοειδή και πατάτες και ασχολούνται με την κτηνοτροφία. Το χωριό είχε, το 1950 περίπου, διπλάσιους κατοίκους, γιατί δεν είχε ακόμη αρχίσει η μετανάστευση. Η ανάπτυξή του άρχισε το 1928, ανακόπηκε όμως με τη Γερμανική Κατοχή και ξανάρχισε τα τελευταία χρόνια, γιατί προσελκύει ντόπιο και ξένο τουρισμό. Είναι συγκοινωνιακός κόμβος ανατολικής και δυτικής Κρήτης και της επαρχίας Σφακίων. Είναι το σταυροδρόμι του Αποκόρωνα, επειδή το 75% των ταξιδιωτών για τα Χανιά περνάει από τις Βρύσες.

vrises

Στο χωριό υπάρχει Γυμνάσιο, αστυνομικό τμήμα, ΔΕΗ, ιατρείο, κτηνιατρείο, ξενοδοχείο ύπνου και εστιατόριο. Η ονομασία του χωριού οφείλεται στη μορφολογία του εδάφους του, στην ύπαρξη δηλαδή πολλών Βρυσών, πηγών, τρεχούμενων νερών. Το χωριό είναι κτισμένο στο κέντρο της ομώνυμης κοιλάδας, στις όχθες του Βρυσιανού ποταμού και του Μπούτακα που ρέει ανάμεσα στα χωριά Εμπρόσνερο και Βαφέ. Η μαγευτική τοποθεσία όπου είναι κτισμένο το χωριό, τα άφθονα νερά του, οι πηγές και τα ποταμάκια του, κάνουν τις Βρύσες ένα από τα ωραιότερα χωριά του Αποκόρωνα.

Στις Βρύσες βρίσκεται μνημείο της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής του 1897 και προτομές των Ιωσήφ Λεκανίδη, Ανδρέα Πολέντα και Μανούσου Κούνδουρου. Οι Βρύσες είναι νέο χωριό. Δε γίνεται καμιά αναφορά γι’ αυτό στους ενετικούς καταλόγους των χωριών, ούτε στις απογραφές του 1834 και 1881. Δεν το αναφέρει ούτε ο Νουχάκης (1903). Ο Ν. Καλομενόπουλος, αν και αναφέρει την Κοιλάδα των Βρυσών, δε μιλά καθόλου για το χωριό Βρύσες.

Το χωριό άρχισε να κτίζεται το 1905 και το 1925 ιδρύθηκε η κοινότητα που συμπεριέλαβε τα παλιά μετόχια που υπήρχαν από την Τουρκοκρατία, δηλαδή τα: Γετίμη, Μπουζήδων, Πετρούληδων, Φιλίππου, Κουνάληδων.

Η κατασκευή σύγχρονου οδικού δικτύου ευνόησε τις Βρύσες, γιατί ήρθαν κι εγκαταστάθηκαν εδώ κάτοικοι από τα γύρω χωριά. Παλιότερες οικογένειες είναι οι Ντουκάκηδες και οι Κασαπάκηδες.

Το 1866 είχε στρατοπεδεύσει στις Βρύσες ο Αιγύπτιος Σαχίν Πασάς, με 5.000 αιγυπτιακό στρατό. Οι επαναστάτες τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, αφού έκαναν λειτουργία στ’ Ασκύφου, πολιόρκησαν το Σαχίν Πασά στις Βρύσες. Οι Τούρκοι προς ενίσχυση έστειλαν τον Χασάν Μπάντρη με 2.000 άτακτους, για να ανακόψει την ορμή των χωρικών. Μα οι επαναστάτες τρομοκράτησαν τόσο τον ενωμένο τούρκο-αιγυπτιακό στρατό, που ο Σαχίν, πρώτη φορά στα χρονικά, ύψωσε λευκή σημαία και ζήτησε να συνθηκολογήσει με τους ραγιάδες, ώσπου στο τέλος τράπηκε σε άτακτη φυγή.

Όταν οι επαναστάτες αργότερα μπήκαν στο τούρκικο στρατόπεδο, βρήκαν σε πολλά μετερίζια σωρούς σφαίρες και κατάλαβαν ότι σ’ αυτά πολεμούσαν Κόπτες Χριστιανοί Αιγύπτιοι, οι οποίοι για να μη σκοτώσουν ομόθρησκό τους, έβγαζαν τις σφαίρες.

Το 1877, στη θέση Κεφαλοβρύση, έγινε μια μάχη με τους Τούρκους και μια ελιά ονομάστηκε του Νεράτζη, επειδή σκοτώθηκε κάποιος καπετάνιος από το Στύλο, που λεγόταν Νεράτζης. Το 1900 κτίστηκε η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής στο Γετίμη και της Υπαπαντής στο Φίλιππο. Η κεντρική εκκλησία, η Μεταμόρφωση του Σωτήρα, άρχισε να κτίζεται περίπου από το1925.

Στο δρόμο προς το Ρέθυμνο, ανατολικά του χωριού, επί του Βρυσιανού ποταμού, υπάρχει η Ελληνική Καμάρα, μια αρχαία γέφυρα ελληνορωμαϊκών χρόνων. Αρχικά η γέφυρα αυτή είχε κτιστεί με ογκόλιθους, χωρίς λάσπη. Όταν κάποτε την παρέσυρε το ποτάμι, ξανακτίστηκε στο ίδιο σημείο, με τα ίδια υλικά, με τη μόνη διαφορά ότι προστέθηκε συνθετική ύλη ασβέστη. Το άνοιγμα του τόξου είναι 11,1 Ο μ., το ύψος από την κοίτη 8,40 μ. και το πάχος του τοίχου 4,80 μ. Ο Μ. Δέφνερ, που ασχολήθηκε με τη μελέτη της καμάρας αυτής, σημειώνει ένα ποίημα κάποιου χωρικού από το Εμπρόσνερο, που αναφέρεται στο θεμελίωμα της καμάρας (το ποίημα αναδημοσιεύεται από το βιβλίο του Στέργιου Γ. Σπανάκη "Κρήτη").

“´Oντε ν’ εθεμελιώνανε την Eλληνική Καμάρα
oλnμερίς τη χτίζανε κι’ από βραδύς εxάλα
’πο ’κειά πουλιά περάσανε και γλυκοκελαnδούσα:
Ετού καμάρα δε στέκεται μουδέ θεμέλιο κάνει
όξω άνε βάλει ο πρωτομάστορας θεμέλιο τη γυναίκα του
Κι ο μάστορας ως τ’ άκουσε πoλλά του βαρoφάνn
Πάει, και βρίσκει τη και ζύμωνε αφράτο παξιμάδι.
´Aφες, κερά, το Ζυμωτό και βρες ρούχα να βάλεις.
γιατί σε σγουραφίσανε θεμέλιο τσn καμάρας.
Κούνια μου κούνιε το παιδί, κούνια νανάριζέ το,
και συ καλή γειτόνισσα, άμε ξετύλιξέ το.
Οι όρθες τρώνε το ψωμί κι οι σκύλοι το παιδί τσn.
Αφήστε με να σας επώ, αν είναι, τρία λόγια:
Τρεις αδερφήδες είμαστε κι οι τρεις μας κακομοίρες.
Η μια επήγ’ από φωθιά, n άλλη από πηγάδι
κι εγώ το κακορίζικο θεμέλιο τση καμάρας.
Πάρε τρυγόνι, ομορφιά και συ, παγώνι, κάλλη
και συ, το ξενικόσταρο. πάρε τα τα μαλλιά μου
να μην τα πάρ’ άλλη καμιά να ’χει τα βάσανά μου.
Ο γεις τση χτυπά με πηλό κι άλλος με το χαλίκι
κι ατός του πρωτομάστορα με το βαρύ πελέκι.”

πηγή: Δήμος Κρυονέριδας

Κατηγορία Αξιοθέατα

Η διαδρομή διασχίζει το νησί από Βορρά προς Νότο.

Έξοδος ανατολικά από τον αυτοκινητόδρομο Χανιά-Ρέθυμνο. Στο 33ο χλμ αφήνουμε την κεντρική αρτηρία και ακολουθούμε ασφαλτοστρωμένη διασταύρωση για Βρύσες, ένα όμορφο χωριό με πλατάνια και πλούσια βλάστηση. Το χωριό ανήκει στην ιστορική επαρχία Αποκορώνου. Στο 39ο χλμ διακλάδωση αριστερά για Αλίκαμπο (υψόμετρο 310μ) , όπου υπάρχει ναός της Παναγίας του 14ου αι., ιστορημένος από τον Ιωάννη Παγωμένο με καλά διατηρημένες τοιχογραφίες.

diad5

Συνεχίζοντας την ανάβαση, φθάνουμε στην κοιλάδα Κράπης. Στα νότια της κοιλάδας αρχίζει ο Λαγγός του Κατρέ, οι Θερμοπύλες των Σφακίων, όπου έχουν γραφτεί μερικές από τις λαμπρότερες σελίδες των αγώνων του Κρητικού λαού κατά την Βενετοκρατία και την Τουρκοκρατία. Το φαράγγι έχει μήκος 2 περίπου χλμ, είναι πολύ στενό και ανηφορικό με πλαγιές απότομες, σκεπασμένες με πρίνους και κυπαρίσσια. Κατά την επανάσταση του 1821, οι Σφακιανοί εξόντωσαν εδώ σε μάχη 400 περίπου Τούρκους, προφυλάσσοντας έτσι την περιοχή τους.

askyfouΟροπέδιο Ασκύφου

Στην έξοδο του φαραγγιού η θέα είναι μαγευτική. Μπροστά μας απλώνεται το ολοπράσινο οροπέδιο του Ασκύφου, περιτριγυρισμένο με ψηλές κορυφές (Κάστρο, υψομ.2.218μ., Τρυπάλι, υψομ.1.493μ., Αγκαθές,υψομ.1.511μ.). Τα χωράφια είναι γόνιμα, ιδιαίτερα για παραγωγή πατάτας, ενώ αφθονούν οι καρυδιές και τα αμπέλια. Στο 51ο χλμ συναντάμε το χωριό Ασκύφου (υψομ.720μ.) όπου ενοικιάζονται δωμάτια. Υπάρχουν, επίσης, καταστήματα και καφενεία-εστιατόρια. Αξίζει να δοκιμάστε τις Σφακιανές μυζηθρόπιτες.

Ο δρόμος ακολουθεί τη δυτική πλευρά του οροπεδίου και στη συνέχεια αρχίζει πάλι ανάβαση. Στο 54ο χλμ ο δρόμος αριστερά οδηγεί στο χωριό Ασφένδου (υψομ.770μ.). Ο κύριος δρόμος συνεχίζει ακόμα λίγο ως το σημείο που εμφανίζεται το Λιβυκό Πέλαγος. Αρχίζει η κατάβαση ακολουθώντας τους ελιγμούς του φαραγγιού της Ιμβρου, μήκους περίπου 6 χλμ με τοιχώματα απότομα και πανύψηλα. Η κάθοδος προς νότο με συνεχείς αλλά ασφαλείς στροφές, προσφέρει μαγευτική θέα καθώς στο βάθος ανατολικά διαγράφεται το Φραγκοκάστελο, τα νησιά Παξιμάδια και οι ακτές του κόλπου της Μεσσαράς. Στους πρόποδες των βουνών των Σφακίων, διακλάδωση αριστερά οδηγεί στο Φραγκοκάστελο.

sfakiaΗ Χώρα Σφακίων

Συνεχίζοντας δεξιά φθάνουμε, μετά από 3 χλμ, στη Χώρα Σφακίων. Με κέντρο τη Χώρα Σφακίων μπορεί κανείς να επισκεφτεί χωριά και αμμουδιές της παραλίας της νότιας Κρήτης, όπως το Λουτρό, την Αγία Ρουμέλη, τη Σούγια, την Παλαιόχωρα και το νησί Γαύδος.

loutroΤο Λουτρό

gavdosΗ Γαύδος

Κατηγορία Διαδρομές